Ốp tường lam gỗ là hạng mục dễ làm đẹp một căn hộ nhất, nhưng cũng là hạng mục hay hỏng nhất sau hai đến ba mùa nồm. Khác biệt gần như không nằm ở tay nghề thợ mà nằm ở vật liệu được chọn ngay từ đầu, và ở việc mặt tường phía sau lam có được xử lý hay không.
Bài này đi qua bốn nhóm vật liệu lam đang phổ biến, điều kiện dùng được của từng nhóm trong khí hậu miền Bắc, và những chi tiết thi công quyết định tuổi thọ.
Vì sao khí hậu quyết định vật liệu
Hà Nội có hai giai đoạn khắc nghiệt với đồ gỗ: nồm ẩm tháng 2 đến tháng 4, độ ẩm không khí thường xuyên trên 90%, và hanh khô cuối năm, độ ẩm có khi xuống dưới 50%. Gỗ nở ra rồi co lại theo chu kỳ đó.
Một thanh lam gỗ tự nhiên dài 2,7 m có thể thay đổi kích thước ngang vài milimet giữa hai mùa. Nếu hệ khung không chừa khe giãn nở, lam sẽ cong, hở mạch hoặc bung khỏi nẹp. Đây là nguyên nhân của phần lớn ca bảo hành ốp tường, không phải do keo kém.
Bốn nhóm vật liệu lam phổ biến
Lam gỗ tự nhiên
Sồi, óc chó, tần bì. Vân thật, chạm vào ấm, càng dùng càng đẹp nếu được bảo dưỡng. Đây là nhóm đắt nhất và cũng nhạy cảm với độ ẩm nhất.
Chỉ nên dùng cho phòng khách và phòng ngủ có điều hòa chạy thường xuyên. Tuyệt đối tránh tường tiếp giáp nhà vệ sinh, tường hướng tây chịu nắng trực tiếp, và tầng một của nhà đất chưa chống thấm chân tường.
Lam gỗ công nghiệp phủ melamine hoặc laminate
Cốt MDF chống ẩm, bề mặt phủ vân gỗ. Giá bằng khoảng một phần ba lam tự nhiên, màu đồng đều giữa các thanh, không cong vênh nếu cốt đạt chuẩn chống ẩm.
Điểm yếu nằm ở cạnh cắt. Chỗ nào cắt hở cốt mà không dán chỉ hoặc sơn bịt thì nước sẽ ngấm vào đúng chỗ đó và làm phồng. Khi nghiệm thu, hãy kiểm tra kỹ các đầu thanh và vị trí khoét ổ điện.
Lam nhựa composite
Nhóm hay được gọi là lam nhựa giả gỗ. Không sợ nước, lắp nhanh, giá dễ chịu. Đổi lại, vân gỗ nhìn gần vẫn nhận ra là in, và bề mặt có độ bóng nhựa mà ánh đèn hắt vào sẽ lộ.
Đây là lựa chọn hợp lý cho ban công, hành lang, khu vực bán ngoài trời, hoặc căn hộ cho thuê cần bền và dễ thay.
Lam nan kết hợp nỉ tiêu âm
Tấm nền nỉ polyester dán sẵn các nan gỗ. Ưu điểm lớn nhất không phải thẩm mỹ mà là âm học: lớp nỉ hút bớt âm phản xạ, làm phòng bớt vang. Rất hợp phòng ngủ, phòng làm việc tại nhà và phòng nghe nhìn.
Nhược điểm là bám bụi, cần hút bụi định kỳ, và không nên dùng ở nơi hay có dầu mỡ như tường bếp mở.
Phần bị bỏ qua: mặt tường phía sau lam
Lam chỉ là lớp hoàn thiện. Khi lam che đi mặt tường, tường đó mất khả năng thoát ẩm ra ngoài. Nếu tường đang thấm mà cứ ốp đè lên, hơi ẩm bị nhốt lại phía sau và nấm mốc phát triển trong bóng tối, không ai thấy cho tới khi mùi bốc ra.
Trình tự đúng gồm bốn bước:
- Đo độ ẩm tường bằng máy đo trước khi làm gì khác. Trên 16% thì phải xử lý, không ốp.
- Xử lý nguồn thấm nếu có, rồi để tường khô tự nhiên. Không rút ngắn bước này bằng quạt công nghiệp một ngày.
- Quét chống thấm gốc xi măng cho tường tiếp giáp khu ướt và tường ngoài.
- Dựng khung xương tạo khe hở giữa lam và tường để không khí lưu thông. Khe này thường 10 đến 20 mm.
Khe giãn nở và cách kiểm tra khi nghiệm thu
Với lam gỗ tự nhiên, hai đầu thanh cần chừa khe khoảng 3 đến 5 mm, giấu dưới nẹp chân tường và nẹp trần. Thợ hay bỏ bước này vì nhìn lúc mới lắp sẽ đẹp hơn khi ép sát.
Cách kiểm tra đơn giản khi nhận bàn giao: tháo thử một đoạn nẹp chân tường ở góc khuất và nhìn vào. Có khe là đúng, lam chạm sát sàn là sẽ phải gọi lại sau mùa nồm đầu tiên.
Hai điểm nữa nên soi kỹ:
- Mạch giữa các thanh phải đều nhau khi nhìn chếch từ một đầu tường. Lệch mạch không sửa được nếu không tháo cả mảng.
- Vị trí ổ điện và công tắc phải nằm trọn trong một thanh hoặc trùng đúng mạch, không cắt ngang lưng chừng.
Chọn theo phòng, không chọn theo ảnh
Một bộ ảnh đẹp thường được chụp ở căn hộ mẫu có điều hòa chạy liên tục và không ai nấu ăn. Trước khi chốt vật liệu, hãy đối chiếu với thực tế phòng của mình:
- Phòng khách kín, có điều hòa: lam gỗ tự nhiên hoặc công nghiệp đều hợp.
- Phòng ngủ: ưu tiên nhóm có nỉ tiêu âm, vừa ấm vừa giảm vang.
- Bếp mở: chọn bề mặt lau được, tránh nỉ và tránh gỗ tự nhiên chưa phủ kỹ.
- Ban công, giếng trời: chỉ dùng composite.
- Tường chung với nhà vệ sinh: xử lý chống thấm trước, sau đó vẫn nên tránh gỗ tự nhiên.
Kết luận
Vật liệu lam nào cũng bền nếu đặt đúng chỗ, và vật liệu đắt nhất vẫn hỏng nếu đặt sai chỗ. Trước khi so sánh báo giá, hãy hỏi đơn vị thi công ba câu: tường này đo được bao nhiêu phần trăm ẩm, khung xương chừa khe thông gió bao nhiêu, và hai đầu thanh chừa giãn nở bao nhiêu. Câu trả lời cho ba câu đó nói nhiều về chất lượng hơn là bảng giá.